X
تبلیغات
مهدایران - راهنمای تحصیلی، هدایت یا گمراهی

مهدایران

تربیتی ، آموزشی

راهنمای تحصیلی، هدایت یا گمراهی

غالبا از سن 12-13 سالگی کودکی سوم رفته رفته جای خود را به نوجوانی می سپارد. این دوره به لجاظ تحولات عمیق و متنوع از زمان روسو، تولد ثانوی نام گرفت. اطلاق این عبارت برای این مرحله از رشد به خوبی نمایانگر اهمیت و حساسیت دوران بلوغ و نوجوانی است. هرچند نمی توان تکوین شخصیت را مختص دوره ای خاص دانست ولی دوره نوجوانی را به لحاظ خصائص و پیچیدگیهای خاص آن شاید بتوان مهمترین مرحله تکمیل شخصیت به حساب آورد.

کمک به نوجوان برای یافتن و شناخت توانائیها، امکانات و ظرفیتهای درونی می تواند نقطه شروع تربیت این دوران پر آشوب باشد که خود راه را برای یکی از مختصات این مرحله یعنی یافتن هویت و نقش اجتماعی باز می کند. حیات جمعی و نیاز به عضوی از گروه بزرگتر بودن مقدمه فعالیتهای اجتماعی و شغل یابی می شود و از آنجا که در عصر حاضر تحصیلات نقش و تاثیر زیادی در دستیابی به مشاغل مختلف دارد راهنمایی تحصیلی مقدم بر راهنمایی شغلی قرار می گیرد. در سيستم آموزشی ما دوره راهنمايي تحصیلی بعد از ابتدایی این وظیفه را به عهده دارد. یعنی در این دوران دانش آموزان به رشته های تحصیلی مناسب هدایت می شوند که خود در نهایت حیطه کاریابی و حرفه آتی آنها را معین می کند.

هرچه هدایت تحصیلی صحیح تر و با روشهای اصولی تر انجام گیرد نتایج کاملتر و موفق تری به دنبال خواهد داشت. بروز و ظهور استعدادهای فردی در دوره نوجوانی هر چند روند راهنمایی تحصیلی را آسانتر می کند ولی به گفته متخصصین این امر اطلاعاتی که از بررسی استعدادهای کودکان 12 یا 13 ساله به دست می آید برای راهنمایی قطعی کافی نيست. تستهای هوشی و نتایج تحصیلی می تواند مکمل این اطلاعات بوده و روند راهنمایی را اعتلا بخشد. در این راستا وضعیت درسی و نمرات دانش آموزان دوره راهنمایی اهمیت ویژه ای دارد. ولی تکیه صرف به نمرات شاید خالي از اشكال نباشد چرا که توجه به این مساله بدون در نظر گرفتن آسیب شناسی نمرات اکتسابی کاری ناقص و ناتمام خواهد بود. اینکه علت پایین بودن یا بالا بودن معدل درسی ناشی از چه عامل یا عواملی است می تواند مبحث گسترده ای را بر روی فعالیت مشاوره در این دوران بگشاید. اغلب داشتن وضعیت درسی ضعیف نه به علت کندذهنی و هوش پایین شاگردان بلکه می تواند ناشی از دلایل متفاوت چون عدم شناخت روش های صحیح مطالعه و یادگیری و یا حتی دشواریهای خاص آغاز دوران نوجوانی و بلوغ باشد که با تشخیص و راهنمایی به موقع می توان از افت نمرات دانش آموزان جلوگیری کرد. بدون علت يابي و یافتن دلایل واقعی افت تحصیلی در این دوره نمی توان بالا یا پایین بودن معدل درسی را ملاک انتخاب رشته تحصیلی قرار داد.

پایه راهنمایی تحصیلی را می توان به عنوان بهترین زمان برای آشنا ساختن دانش آموزان با راهها و روشهای مختلف یادگیری و ترویج یادگیری معنا دار غنیمت شمرد . خیال بافی، تنوع علایق و عقاید میل به مباحثه و مخالفت با اطرافیان که همگی مقدمه پختگی عقلی است فرصتی و زمینه مناسبی است برای ایجاد شوق و انگیزه به مطالعه و عادت دادن نوجوان به مطالعه. قبل از اینکه امتحان و نمره ملاکی شود برای هدایت دانش آموزان به سمت رشته های درسی که مستلزم تحصیلات طولانی است یا رشته هایی که مقدمه مهارت آموزی و دستیابی به شغل و حرفه خاص، بایستی ناموفقیت درسی دانش آموزان دوره راهنمایی مورد بررسی قرار گیرد و به علت یابی و و رفع مشکلات مطالعه و یادگیری پرداخت.

شناخت استعدادهای فردی محصلین و آشنا ساختن آنها با مواد درسی مختلف و رشته های متفاوت تحصیلی ایجاب می کند راهنمایان و مشاوران تحصیلی شناخت جامع و بینش و نگاه واقع بین و عمیقی نسبت به حیطه علوم داشته باشند. دیدگاه سطحی و علم زده و تفکر یکسویه نمی تواند راهنمای مناسبی برای انتخاب رشته تحصیلی باشد.

این ادعایی است صحیح که هرگونه تحصیل و مطالعه به شرط آنکه عمیق باشد تربیت کننده نیز هست و می توان انسان رشد یافته ای را تصور کرد که مبنای تربیتش مثلا تاریخ، علوم طبیعی یا مهارتهای تکنیکی و فنی باشد. ولی تاکید بر رشته ای خاص و اولویت بندی گرایشات مختلف تحصیلی نمایانگر عدم آگاهی از نقش و کارکرد هر یک از مواد درسی و نیاز و لزوم وجود کارشناسان متخصص در حیطه علوم مختلف است که منشا آن را شاید بتوان در تفکری که محور رشد و توسعه را نه در انسان که در تولیدات انسانی و محور معرفت را نه در پرورش فکر و بینش بشری بلکه در مصنوعات و تجليات مادی انسان می جوید یافت. این دیدگاه ضعیف و ناقص شاخه های علوم مختلف را ارزشگذاری و محصلين را بر اساس نمرات درسی در این طبقه بندی جایگزین میکند که کمترین عواقب و پیامدهای چنین جریانی تکرار شکست و ناموفقیت درسی در پایه های تحصیلی بالاتر می تواند باشد.

به دنبال راهنمایی تحصیلی و انتخاب رشته درسی گزینه های شغلی خواه ناخواه برای محصلین نمایانتر می شود. در دوره متوسطه راهنمایی شغلی ضرورت وجود می یابد. دانش آموزی که رشته تحصیلی خاصی را انتخاب کرده نیاز به اطلاعات جامع و وسیع در مورد موقعیهای شغلی و حرفه ای که تحصیلات او در اختیارش قرار می دهد دارد. این اطلاعات از طرق مختلف می تواند در اختیار دانش آموزان قرار گیرد. توجه به ظرفیتها و توانائیهای روانی و جسمی محصلين، تقاضای بازار کار ، نیازها و الزامات زمان پیش رو مسائلی است که باید به درستی به دانش آموزان تفهیم شود. آدمی چیزی را که به درستی بشناسد و آن را دوست بدارد این علاقه وسیله معرفت او می شود. انتقال معارف و فرهنگ در کنار تربیت شخصیت در این دوران جایگاه ویژه ای دارد. بخش وسیعی از تربیت در دوره نوجوانی از راه کار و حرفه آموزی انجام می گیرد به شرط اینکه به قول "موریس دبس" شغل و حرفه را به نوعی تدبیر فنی تقلیل ندهیم بلکه آن را اصلی از اصول زندگانی بشماریم و فعالیتهای فرهنگی مخصوص نوجوانان را برپایه آن قرار دهیم.

+ نوشته شده در  جمعه بیست و هشتم اردیبهشت 1386ساعت 9:21  توسط لیلا ربیعی  |